ST. PETERSBURG'DA TARİH TEKRARLANDI:

ST. PETERSBURG, 27 Mayıs 2025 – Satrançseverler için unutulmaz bir anı daha yaşandı. Tam 101 yıl önce, 20 Temmuz 1924’te Leningrad’da (günümüzde St. Petersburg) düzenlenen efsanevi “insan satrancı” performansı yeniden gündemde. Bu tarihi maç, yalnızca satranç değil, aynı zamanda Sovyet dönemi propagandasının da bir parçasıydı.

1924’teki oyunda, dönemin büyük ustaları Peter Romanovsky ve Ilya Rabinovich karşı karşıya gelmişti. Hamleler, telefon aracılığıyla iletilerek dev bir satranç tahtasında canlandırılmıştı. Palace (Saray) Meydanı'nda gerçekleşen bu etkinlikte, satranç taşlarını insanlar temsil etti: Kızıl Ordu askerleri beyaz taşları, Sovyet Donanması mensupları ise siyah taşları canlandırdı.

Kaleler topçular, şahlar kılıç taşıyan komutanlar, vezirler ise kadın oyuncularla temsil edildi. Hatta vezirlerden biri Rabinovich’in eşiydi. Atları gerçek atlar temsil etti, ancak “fil” taşları eksikti (Rusçada bu taşa “fil” yerine “fil/слон” yani “fil” denildiğinden simgesel bir eksiklik olarak görüldü).

Büyükustaların hamleleri, telefonla yardımcılarına aktarılıyor, ardından megafonlarla insan "taşlara" bildiriliyordu. Yaklaşık 8.000 kişinin izlediği oyun, 5 saat sürdü ve 67. hamlede, yorgunluk nedeniyle beyaz taşların önerisiyle berabere sona erdi.

Bu sıra dışı gösteri yalnızca bir eğlence değil, satranç kültürünü Sovyetler içinde ve dünyada yaymak amacıyla da düzenlenmişti.

2014’te 90. yılda tekrarlandı

Bu efsanevi oyun, 2014 yılında 90. yıldönümünde St. Petersburg’da tekrar sahnelendi. Bu kez ustalar Nikita Vitiugov ve Valery Popov karşı karşıya geldi. Gönüllüler satranç taşlarını canlandırdı. Tıpkı 1924’te olduğu gibi, bu oyun da berabere sona erdi.

2025'te Yeni Planlar Yolda

2025 itibarıyla St. Petersburg Belediyesi ve Rusya Satranç Federasyonu, bu tarihi etkinliği her beş yılda bir canlandırmayı planlıyor. Amaç, hem turizmi hem de genç kuşaklarda satranç sevgisini artırmak. Dijital çağda klasik satranç anlayışını yaşatmayı hedefleyen proje kapsamında artırılmış gerçeklik teknolojisiyle desteklenmiş yeni nesil gösteri satrançları da gündemde.

Nazlı Tanrıkulu