7 Kasım 1879’da (Eski Rus Takvimine göre 26 Ekim 1879), Ukrayna’nın Bobrinets şehrine bağlı Yanovka (günümüzde Bereslavka) köyünde dünyaya gelmiştir. Asıl adı Lev Davidoviç Bronştayn’dır. Yedi yaşında eğitimine Yanovka yakınlarındaki bir Yahudi okulunda başlayan Troçki, okulun eğitim dilinin Almanca olması nedeniyle burada tutunamamış ve babası tarafından okuldan alınmıştır. Dokuz yaşında anne tarafındaki akrabalarının teşvikleriyle Odessa’daki bir ortaokula gönderilmiştir. Burada edebiyatla da ilgilenmeye başlayan Troçki ve başarılı bir öğrencilik hayatı geçirmiştir. On yedi yaşındayken Nikolayev’de (Günümüzde Mıkolayiv) lise bitirme sınavlarına girmiş ve lise eğitimine başlamıştır.

Troçki 1897’de liseyi bitirdikten sonra çiftliğe dönmesini isteyen ailesine karşı çıkarak üniversitede matematik okumak istemiş ve ailesiyle uzlaşamaması nedeniyle Nikolayev’e yerleşmiştir. Troçki, sosyalist fikirlerle ilk kez bu dönemde tanışmış ancak başlangıçta Marksist akımlardan uzak durmuştur.Odessa Üniversitesi’nde matematik okumaya başlayan Troçki, kısa bir süre sonra Marksizm’i benimsemiş ve ihtilalci faaliyetlerle uğraşmaya başlamıştır. Nikolayev ve Odessa’da Güney Rusya İşçi Birliği adlı devrimci bir örgütün kurulmasında önayak olmuştur.

RSDİP (Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi) in diğer üyeleriyle ortak çalışmak isteyen ve eşinin de kaçması için teşvik ettiği Troçki 1902 yılı yazında sahte kimlik ve pasaport ile sürgünden kaçmıştır. Bu tarihten itibaren Troçki soyadını resmen kullanmaya başlamıştır. Troçki, Odessa hapishanesinde kendisine iyi davranan bir gardiyanın adıdır. Sürgünden kaçtıktan sonra Lenin tarafından RSDİP’in yayın organlarından olan İskra gazetesinde görev alması için davet edilmiştir.

Lenin’in davetine olumlu yanıt veren Troçki, 1902 yılının Ekim ayında Londra’ya gelmiş ve Lenin’le beraber Kasım 1902’de İskra’da çalışmaya başlamıştır. Londra’da kaldığı sürede Plehanov ve Martov gibi sürgün Marksistlerle de arkadaşlık kurmuştur.

Devrimler döneminde kurulan Petersburg Sovyet’inin dağıtılmasından birkaç gün sonra 8 Aralık 1905’te tutuklanan Troçki, Rusya genelinde grevler devam ettiği için uzun bir süre yargılanmadan hapiste kalmış ve nihayet 19 Eylül 1906’da mahkemeye çıkarılmıştır. İsyana teşvikten dolayı suçlu bulunarak 2 Kasım 1906’da ömür boyu sürgün cezası ile Sibirya’ya gönderilmiştir. Hapiste bulunduğu sürede Bizim Devrimimiz adlı bir kitap yazmış ve Sürekli Devrim fikrini geliştirip RSDİP’nin hiziplerinden farklı bir görüş benimsemiştir.

Ekim Devrimi’nden sonra Troçki’ye yeni kurulacak Sovyet hükümetinin başkanı olması teklif edilmişse de teklifi, bu görevi Lenin’in üstlenmesi gerektiği düşüncesiyle reddetmiştir. Daha sonra kendisine teklif edilen İçişleri Halk Komiserliği görevini de Yahudi asıllı olduğu, bunun da Rus köylülerini kışkırtacağı gerekçesiyle reddetmiştir. Her iki teklifi de reddetmesi üzerine yapılan üçüncü teklif olan Dışişleri Halk Komiserliği görevini kabul etmiş ancak devrimlerin diplomasiye ihtiyacı olmadığını iddia ederek bu göreve de büyük bir önem atfetmemiştir.

1.Dünya Savaşı sonrasındaki yıllarda sürgünden kaçmak için Avrupa'yı gezen Troçki, sığındığı Norveç'te de rahat bulamamıştır. Hem Stalinistlerin hem de Faşistlerin Troçki’nin sınır dışı edilmesi için çalışması ve Stalin’in Troçki’yi açıkça Sovyetler Birliği’ni yıkmaya teşebbüs etmekle suçlaması karşısında Norveç hükümeti, Troçki’nin sığınma koşullarını ağırlaştırarak politika hakkında konuşması ve yazmasını yasaklamıştır.

Troçki’nin son durağı Meksika olmuştur. 9 Ocak 1937’de Meksika’ya gelen Troçki, burada Meksika Ordusundan bir general tarafından törenle karşılanmıştır.

1940 yılının Mayıs ayında evine yapılan silahlı bir saldırıdan kurtulmuşsa da kısa bir süre sonra, 20 Ağustos 1940’ta Ramon Mercader adlı bir Sovyet ajanının saldırısında aldığı yaralar sonucunda 21 Ağustos 1940’ta ölmüştür.

Kaynak: Haber Merkezi / https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/trocki-lev-leon-trotsky-1879-1940/