David Pierson - Berry Wang / New York Times

2017 yılında Çin, Google tarafından desteklenen bir yapay zeka programı olan AlphaGo'nun karmaşık bir masa oyunu olan Go'da Çinli bir dahiyi yenmesini şok içinde izledi. Güney Koreli bir oyuncuyu benzer şekilde alt eden yabancı bir bilgisayar programına karşı alınan bu kesin mağlubiyet, Çin için bir tür Sputnik anıydı.

O yıl, Çinli yetkililer 2030 yılına kadar yapay zeka alanında dünyaya liderlik etmek için cesur bir plan ortaya koydu ve bu teknolojiye odaklanan şirketlere ve araştırmacılara milyarlarca dolar vaat etti. Bu coşkudan, uzmanların mümkün olduğunu düşündüğünden çok daha az parayla güçlü bir yapay zeka modeli yaratarak teknoloji ortamını altüst eden, büyük ölçüde bilinmeyen Çinli girişim DeepSeek ortaya çıktı.

DeepSeek özel bir şirket ve görünürde devlet desteği yok, ancak başarısı, ülkesini teknolojinin “zirvelerine yerleşmeye” teşvik eden Çin'in en üst düzey lideri Xi Jinping'in hırslarını temsil ediyor. Xi, Çin ekonomisinin borçla beslenen emlak ve ucuz ihracat gibi eski büyüme motorlarından değil, yapay zeka, süper bilgisayar ve yeşil enerji gibi en ileri teknolojilerden güç almasını istiyor.

Xi'ye göre bu an, ABD'nin süper güçler arasındaki rekabette kritik bir alan olan yapay zeka konusunda sahip olduğu üstünlük havasını kırmaya yardımcı oluyor. Xi, yapay zekanın “zengin ülkelerin ve varlıklıların oyunu” olmaması gerektiğini söylerken, Çin kendisini gelişmekte olan ülkelerle bilgi birikimini paylaşmaya istekli, yardımsever bir küresel ortak olarak konumlandırdı.

Şimdi DeepSeek, Çin'in yapay zekayı herkes için daha ucuz ve daha erişilebilir hale getirmesinin mümkün olabileceğini gösterdi. Ancak asıl soru, iktidardaki Komünist Parti'nin bir gün kendi çıkarlarını ve iktidarını tehdit edebilecek kadar yıkıcı olabilecek bir teknolojinin yükselişini nasıl yöneteceği.

Çin'in yapay zeka düzenlemeleri, ülkenin bu teknolojinin güçlü ve zayıf yönlerini nasıl değerlendirdiğine bağlı olarak yıllar içinde yoğunluk bakımından değişiklik gösterdi. Çin hükümeti, OpenAI'nin ChatGPT'sinin piyasaya sürülmesinden sonra 2022'de ABD'nin gerisinde kaldığından endişelendiğinde, DeepSeek ve diğerleri gibi girişimlerin gelişmesine izin veren daha uygun bir yaklaşım benimsedi.

Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'nda araştırmacı olarak Çin yapay zekasını inceleyen Matt Sheehan, sarkacın diğer yöne doğru sallandığına göre, sektöre duyulan bu güvenin “iki ucu keskin bir kılıç” olabileceğini söyledi.

Kaynak: New York Times / https://gazeteoksijen.com/new-york-times/deepseek-yapay-zeka-yarisinda-cinin-elini-guclendirdi-pekin-yonetimi-bu-gucu-nasil-kullanacak-234230